Etiket arşivi: organ

Organ Nakli Nedir?

Organ donörü tarafından verilen sağlam organ parçası ya da tamamının, alıcının hasarlı veya çalışmayan organı yerine koymak amacıyla bir vücuttan diğerine nakledilmesine ‘Organ Nakli’ (Organ Transplantasyonu) deniyor.

Organ donörü (verici) yaşayan kişi veya kadavra olabiliyor;

  • Kadavra Donör: Beyin ölümü gerçekleşmiş ve organları nakile kadar mekanik mekanizmalarla canlı tutulan donör.
  • Canlı Donör: Organ nakli gereken hastanın eşi veya yakın akrabaları doku, kan grubu vb. uyum mevcut ise organ bağışında bulunabiliyor. Kendini yenileyen veya kalan kısmın yükü çekebileceği bir organı veya parçası olmasına dikkat çekiliyor.( tek böbrek nakli, ince bağırsak veya pankreas, karaciğerin bir parçası gibi)

Transplantasyon çeşitleri;

  • Otogreft: Bir dokunun aynı kişinin bir bölgesinden başka bir bölgesine aktarılması. Bazen de bu dokuyu alıp kişiyi veya dokuyu tedavi ettikten sonra yerine konulması şeklinde olabilir.(kök hücre gibi)
  • Allogreft: Genetik olarak aynı kimliğe sahip olmayan aynı türe ait iki canlı arasında yapılan nakiller.
  • İzogreft: Allogreftlerin bir alt grubu olarak genetik olarak aynı kimliğe sahip ler(ikiz)arasında yapılan nakiller.
  • Senogreft: Organ veya dokunun, bir türden başka bir türe nakli. Örneğin; domuzdan insana kalp kapakçığı nakli ya da belli bir süre yanık yüzeyleri örtmede kullanılan hayvan dokuları.

Günümüzde yapılan organ ve doku nakilleri;

  • Böbrek nakli: İnsandan insana en çok yapılan organ nakli olduğu ifade ediliyor.
  • Kalp nakli: Tedavi ile düzelemeyecek ağır kalp hastalarına uygulanıyor.
  • Karaciğer nakli: En zor organ nakli olduğu vurgulanıyor.
  • Kornea nakli: Organ nakilleri içinde en başarılı olan doku nakli çeşidi olduğuna dikkat çekiliyor.
  • Kemik iliği nakli: Bazı kan kanseri türlerinde ve aplastik anemi gibi kansızlık hastalıklarında yapılabiliyor.
  • Kemik nakli: Özellikle kazaya uğrayan kişilere uygulanmaktadır.
  • Deri nakli: Sadece yanıklı ve yaralı hastalarda değil, birçok plastik cerrahi girişiminde de kullanılıyor.

 

Kaynaklar:

tr.wikipedia.org (http://tr.wikipedia.org/wiki/Organ_nakli)

http://organnakli.nedir.com

Organ Bağışının Önemi

Organ bağışı, bir insanın organlarının bir kısmının veya tamamının, sağlıklı iken, beyin ölümünün ardından başka insanlarda yararlanılmak üzere bağışlanması olarak biliniyor. Hayat kurtarma anlamında, sağlıklı her organ bağışlanabiliyor.

  • 18 yaşını doldurmuş
  • Akli dengesi yerinde olan herkes organlarının tamamını veya bir bölümünü bağışlayabiliyor.

Başta kalp olmak üzere, akciğer, böbrek, karaciğer ve pankreas gibi organlar; kalp kapağı, göz kornea tabakası, kas ve kemik iliği gibi dokular bağışlanabilmekte. Bunlar günümüz tıp teknolojisinde nakledilebiliyor. Türkiye’de birçok devlet ve üniversite hastanesinde organ bağışı işlemleri yapılabiliyor. Yaşarken yapılabilen organ bağışı türleri de (böbrek gibi) bulunuyor. Çift veya tabaka halinde olan veya kendini yenileme özelliğine sahip olan organlar yaşarken bağışlanabiliyor. Burada organın durumu önem kazanıyor. Genelde 70 yaş üstündekilerin organları çok nadir olarak alınıyor. Ölümden sonra bağış kabul edilebilecek organlar ve dokular: Pankreas, damar, bağırsak, kulak kemikçikleri, deri, kalp, kalp kapakçıkları, karaciğer, akciğer, böbrek, kas ve beyin zarının bir kısmı, gözün saydam tabakası, kemik-kıkırdak doku.

Bağışlanan organların nakledilmesi, Sağlık Bakanlığı’nın denetiminde ve bilgisi dahilinde gerçekleştiriliyor.

Organ bağışı;

  • Sağlık Müdürlükleri
  • Hastaneler
  • Emniyet Müdürlükleri (ehliyet alımı sırasında)
  • Organ nakli yapan merkezler
  • Organ nakliyle ilgilenen vakıf, dernek gibi kuruluşlarda yapılabiliyor.

Organ bağışında, dünya çapında bir yetersizlik bulunuyor. Bu nedenle bekleme listeleri zaman geçtikçe uzamakta. Kalp, karaciğer ve akciğer organ bekleme listelerinde birçok hasta, zamanında bir organ bulunamadığından hayatını kaybedebiliyor. 2000 yılında, organ bağışı konusunda bir ‘Ulusal Koordinasyon Sistemi’ oluşturulmuş. Böylece Bakanlığın olanaklarıyla organ bekleyenler sistematik sıralamaya dahil edilmişler.

 

Kaynaklar:

tr.wikipedia.org (http://tr.wikipedia.org/wiki/Türkiye’de_organ_bağışı

Organ ve Doku Nakline Yasal ve Etik Açıdan Bakış

Günümüzde gerek ülkelerin ulusal yasaları, gerekse uluslararası sözleşmeler organ ve doku naklini destekleyici düzenlemelere sahip.

Ancak hemen hemen hepsinde canlıdan organ alınmasıyla ilgili bir takım sınırlamalar mevcut.

Dünyada organ nakli ile ilgili ilk ciddi deney ve çalışmaları sürdüren ABD’de organ nakli 1947’den beri yapılıyor. Organ nakli ile ilgili yasa Amerikan Hukuk Enstitüsü tarafından (1968 yılındaki model yasa baz alınarak)1984 yılında ‘Ulusal Organ Nakli Yasası’ olarak kabul edilmiş. Yasa kısaca beyin ölümünü kabul etmekte ve organların para karşılığında verilmesini yasaklamakta.

Türkiye’de organ nakliyle ilgili yasal düzenleme 1979’da yani birçok Avrupa ülkesinden önce yapılmış. Uluslararası alanda sağlıkla ilgili birçok sözleşme, organ ve doku naklini de düzenlemekte. Bunlardan Türkiye’nin de taraf olduğu sözleşme maddelerine göre; canlıdan organ alınması ancak zorunlu hallerde mümkün olabilir ve para karşılığı organ alınması yasak.

Genel olarak bakıldığında Türk hukukunda, canlıdan organ alınması mümkün kılınmış ancak bazı şartlar öngörülmüş. Para karşılığı organ verilmesi yani organ ticareti yasaklanmış, ölü vericiden organ alınmasında anlaşma modeli kabul edilmiş.

Hukuka aykırı olarak geçerli rıza alınmadan, kişilerden organ alanlar için hapis cezası öngörülmüş.

Türk hukuku tıp etiği ile ilgili birçok kural içeriyor;

  • Hekimlerin, alıcı ve vericiyi aydınlatma yani bilgilendirme ve rızalarını alma
  • Her iki taraf için naklin uygunluğu araştırmasını iyi yapma
  • Kar amacı gütmeden sadece yaşam kurtarmayı amaçlama gibi

Dinlerin organ nakline bakışı ve etik olarak organ naklini caiz görmesi, organ bağışlarının artması açısından önem taşıyor. Diyanet İşleri Başkanlığı’nca yapılan açıklamaya göre organ ve doku nakli şu durumlarda dinen caiz;

  • Nakil ölü olması,
  • Vericinin ölmeden önce rıza göstermiş olması,
  • Organların para karşılığı verilmemesi.

 

Kaynaklar:

tbbdergisi.barobirlik.org.tr (http://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/m2007-73-374)